Przez długi czas futbol kobiet był mało popularny w Polsce. Pierwsze kluby w naszym kraju powstały w połowie lat 70-tych XX wieku. Dopiero w 1979 roku Polski Związek Piłki Nożnej zorganizował pierwsze mistrzostwa Polski kobiet. W rozwoju piłki nożnej dziewcząt ogromną rolę odegrało powołanie w 1996 r. Uczniowskich Klubów Sportowych. W klubach tych zaczęto organizować drużyny piłkarskie dziewcząt. Na Warmii i Mazurach pierwsze UKS-y dziewcząt powstały w: Brzydowie k. Ostródy, założony przez Marka Parola – „Kormoran” i Lubawie – UKS „Copernicus” – Marek Borkowski.
Władze sportowe, w celu popularyzacji tej dyscypliny sportu, wprowadziły futbol dziewcząt w 2000 roku do programu Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży.
W 2000 roku w Lubawie zorganizowano propagandowy mecz kobiet pomiędzy Mistrzem Polski – Medykiem Konin a reprezentacją Białorusi.
W roku 2000 – Finał wojewódzki Turnieju im. Marka Wielgusa odbył się w Brzydowie. Kormoran – zwycięzca tego turnieju – grał w finałach na stadionie Legii w Warszawie. Ogromnym impulsem w dalszym rozwoju piłki nożnej dziewcząt było zorganizowanie masowych rozgrywek o Puchar im. Marka Wielgusa oraz dla UKS-ów „Z podwórka na stadion” – obecnie o Puchar Tymbarka.
W 2020 roku planowany był 20-ty finał tego Turnieju, uznanego za największy tego typu w Europie. Ze względu na pandemię został odwołany. Dotychczas odbyło się 25 finałów.
W roku 2001 – Kormoran Brzydowo i Copernicus Lubawa zgłosiły się do uczestnictwa w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży, rozgrywanej w tym czasie w układzie klubowym. Gry z zespołami z Mazowsza nie przyniosły awansu do finałów tej imprezy. W tych rozgrywkach uczestniczyły dziewczęta rocznika 1985-87. W zespole Copernicusa – (trener Marek Borkowski) – wyróżniającą się zawodniczką była Nina Patalon, mieszkająca w Burkacie. Talent tej dziewczyny został zauważony przez trenerów najlepszego zespołu w kraju – Medyka Konin.
W celu selekcji najlepszych zawodniczek Warmińsko-Mazurski Związek Piłki Nożnej zorganizował w 2002 r. turniej halowy w Uranii, w którym wystartowało 7 zespołów.
Turniej „Z podwórka na stadion” w 2001 r. nazwany przez dzieci – mlekołaki (sponsorem była firma produkująca płatki śniadaniowe) był od początku ściśle koordynowany przez Warmińsko-Mazurski Związek Piłki Nożnej. Za organizację rozgrywek w gminach i powiatach odpowiadali animatorzy, którymi byli w większości nauczyciele wychowania fizycznego.
Początki były bardzo trudne, gdyż w tym czasie jeszcze nie wszystkie miejscowości dysponowały Internetem. W latach 2000-2013 bezpośrednim organizatorem był trener-koordynator Wojciech Linow, od 2014 r. rolę tę przejął Marcin Przybyliński.
Obecnie turnieje odbywają się w całości organizacyjnie przez sieć internetową. Turnieje „Z podwórka na stadion” pozwalały na wyłonienie zawodniczek do kadry województwa młodziczek.
Nasz Związek po finałach wojewódzkich w 2001 roku zorganizował zgrupowanie w Narzymiu k. Działdowa dla wyróżniających się dziewczynek i chłopców w Turnieju. Do zwycięskiego zespołu z Turnieju wojewódzkiego można było dokooptować najlepsze dziewczynki z całego województwa.
Trenerami na tym zgrupowaniu byli: Marzena Żukowska – nauczycielka SP 7 w Olsztynie, Marek Parol – nauczyciel z Brzydowa i Zbigniew Dąbkowski – nauczyciel z Białej Piskiej. W 2002 r. takie zgrupowanie odbyło się w Żabiance koło Kruklanek.
W późniejszym okresie zgrupowania odbywały się w Suwałkach wspólnie dla zespołów całego Makroregionu.
W 2003 roku PZPN wprowadził rozgrywki międzywojewódzkie młodziczek do lat 13 i juniorek młodszych do lat 16.
Pierwszym trenerem kadry w latach 2001-03 był Marek Borkowski z Lubawy. Od 2004 roku do 2012 trenerem kadr dziewcząt był Andrzej Konopka z Białej Piskiej, który od 2006 roku ściśle współpracował z Krzysztofem Suchwałko, także z Białej Piskiej.
Początki rozgrywek w Makroregionie były dla naszych dziewcząt bardzo trudne. Rywalizacja z silnym Mazowszem oraz Łodzią i Podlasiem dosyć długo nie przynosiła sportowych sukcesów. Reprezentacje młodziczek i juniorek młodszych zajmowały przeważnie 3 miejsce, wyprzedzając tylko reprezentację Podlasia. Przegrywaliśmy spotkania, szczególnie w kategorii juniorek młodszych, wysoko, ale z każdym rokiem poziom sportowy dziewcząt wzrastał.
Rok 2008
Nasza reprezentacja rocznika 1995 nie była faworytem rozgrywek w Makroregionie. Zespoły z Mazowsza i Łodzi były uważane za silniejsze. Tymczasem dziewczęta prowadzone przez trenerów Andrzeja Konopkę i Krzysztofa Suchwałko sprawiły miłą niespodziankę, zajmując pierwsze miejsce. Nasz reprezentacja składała się z dziewczynek prawie z całego regionu. Drużyna spotykała się na meczach mistrzowskich, a formę sportową zawodniczki zdobywały w swoich szkołach lub klubach. Organizowano także 7-dniowe zgrupowania letnie i zimowe.
W selekcji do kadry tego rocznika znaczącą rolę odegrał założyciel UKS „Surma” Barczewo – Piotr Ferenz. Dziewczęta w 6 spotkaniach – 3 jesienią i 3 wiosną 2008 r. odniosły 5 zwycięstw. Przegrały tylko raz 0:1 z Łodzią na ich boisku.
W półfinale, który odbył się w Gostyninie, zespół Warmii i Mazur pokonał w rzutach karnych rówieśniczki z Kujawsko-Pomorskiego (Bydgoszcz) 3:1 w regulaminowym czasie był remis 0:0. Mecze rozgrywane były na skróconych boiskach, a bramka miała wymiary 5:2. Bohaterką tego meczu była bramkarka Sokoła Biała Piska – Kamila Koźlińska, która obroniła dwa karne.
Dramaturgii nie brakowało również w finale, który odbył się w Kutnie, mieście – kolebce kobiecej piłki nożnej w Polsce. Rywalem w finale była reprezentacja województwa lubuskiego. Ekipa Warmii i Mazur wygrała 2:1, zdobywając zwycięską bramkę w przedostatniej minucie spotkania. Jej autorką była Monika Kurgan (SP Lipowina). W pierwszej połowie na listę strzelców wpisała się Aleksandra Grajko z Pisza. Był to pierwszy medal w historii województwa, zdobyty przez reprezentację dziewcząt.
Złote medalistki Mistrzostw Polski do lat 13 o Puchar Kazimierza Górskiego:
Monika Sawoń, Monika Jasińska (kapitan zespołu), Magdalena Szaj, Katarzyna Senkbeil, Justyna Kuzia – UKS Surma Barczewo;
Adriana Brodowska, Marlena Brodowska, Kamila Koźlińska, Paula Mikicin – LUKS Sokół Biała Piska;
Zuzanna Rutkowska – SP Iłowo;
Małgorzata Oleksik – SP Bisztynek;
Lucyna Trzczak, Emila Żukowska – SP Reszel;
Anita Gach – SP Lutry;
Aleksandra Grajko – Gminny Zespół Szkół w Piszu;
Katarzyna Olender – SP 2 Pisz;
Monika Kurgan – SP Lipowina gm. Braniewo;
Monika Płoska – SP Olsztynek;
(SP – Szkoła Podstawowa, gdyż zawodniczki nie były zgłoszone jeszcze do klubów)
Trenerzy: Andrzej Konopka, Krzysztof Suchwałko.
Kierownik drużyny – Wojciech Linow – trener-koordynator.
Na kolejny sukces naszych dziewcząt czekaliśmy 3 lata.
Andrzej Konopka (ur. 23.09.1971 r. w Piszu)
Absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku. Od 1993 r. pracuje jako nauczyciel wychowania fizycznego w Szkole Podstawowej w Białej Piskiej. Prowadzi także zajęcia z dziećmi o niedużej niepełnosprawności. W turnieju „Z podwórka na stadion” dziewczęta w początkowych latach XXI wieku wyróżniały się dobrą grą. Andrzej Konopka jako trener tych drużyn został poproszony o prowadzenie kadry wojewódzkiej młodziczek.
W okresie 2004-2012 Andrzej Konopka z ogromnym zapałem obserwował turnieje szkolne i rozgrywki masowe, w których uczestniczyły dziewczęta, grające w futbol. W czasie kolejnych lat nasze reprezentacje robiły postępy i w 2008 r. awansowały do finału ogólnopolskiego. W finale Mistrzostw Polski młodziczek podopieczne trenera Andrzeja sprawiły wielką niespodziankę i zostały mistrzyniami kraju.
W 2011 roku zespół rocznika 1995 zajął w finałach Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży 4 miejsce w Polsce, przegrywając mecz o brązowy medal w rzutach karnych.
Trener Konopka, jako doskonały pedagog, potrafił z tymi dziewczętami nawiązać świetny kontakt. Był bardzo lubiany i po wielu latach utrzymuje z wychowankami kontakt przez media.
Zespoły szkolne z Białej Piskiej przez szereg lat wygrywały turnieje Szkolnego Związku Sportowego i LZS w piłce nożnej dziewcząt. Wraz z Krzysztofem Suchwałko kładli podwaliny pod rozwój kobiecej piłki nożnej w województwie.
Wszechstronnie zaangażowany w pracę z młodzieżą, był wieloletnim Komendantem Hufca ZHP powiatu piskiego. Odznaczony brązową odznaką PZPN.
Wraz z żoną Katarzyną, także nauczycielką, wychowali dwójkę dzieci. Córka Paula była zawodniczką w reprezentacji województwa, rocznik 1993. Syn Michał niedługo ukończy studia na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim.
Serdecznie pozdrawiam sympatyczną rodzinę.
Nina Patalon ur. 20.01.1986 r. w Działdowie, pozycja na boisku – pomocniczka
Wychowywała się w Filicach – miejscowości 6 km od Działdowa. Do Szkoły Podstawowej w Burkacie miała z Filic 2 km.
Jak sama wspomina od najmłodszych lat jeździła z ojcem na spotkania piłkarskie, w tym także na mecze I ligowego w tym czasie Stomilu Olsztyn.
Grała w futbol z braćmi, a w szkole w drużynach z chłopcami. W rozwoju fizycznym Niny dużą rolę odegrał nauczyciel wf-u w Burkacie – Grzegorz Efczyński. Szkoła w Burkacie obecnie nosi imię śp. Kazimierza Górskiego.
W 2000 r. mama Niny przeczytała w gazecie, że w Lubawie odbędzie się spotkanie piłkarskie reprezentacji Białorusi z drużyną „Medyka” Konin. Tak trafiła do zespołu dziewcząt UKS „Copernicus” Lubawa, gdzie trenerem był Marek Borkowski. Na treningi do odległej o 40 km Lubawy zawoziła Ninę jej mama. Latem 2001 roku z drużyną grała na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży w Warszawie. Trener Borkowski chwalił młodą piłkarkę za jej pełne pasji podejście do treningów i spotkań.
Po ukończeniu gimnazjum w Burkacie Nina Patalon wyjechała do Konina, gdzie uczęszczała do Liceum i rozpoczęła grę w klubie „Medyk” Konin. Trener Roman Jaszczek znał talent Niny i obserwacje i rekomendacje Marka Borkowskiego. Wychował wiele reprezentantek Polski.
Utalentowana Nina grała w latach 2004/06 w kadrach młodzieżowych Polski. Z drużyną „Medyka” Konin zdobyła w latach 2004, 2005 i 2006 Mistrzostwo Polski juniorek.
Jako seniorka 3 razy była wicemistrzynią kraju w latach 2007, 2008 i 2011. Z klubem z Konina zdobyła 3 razy Puchar Polski 2005, 2006 i 2008. Reprezentując Polskę na Uniwersjadzie zdobyła brązowy medal.
Kariera trenerska
Ukończyła studia na AWF w Poznaniu z tytułem trenera II klasy. Od 2010 roku prowadziła zespół juniorek „Medyka” Konin.
Ninę Patalon poznałem podczas spotkań kadr WMZPN z kadrami województwa kujawsko-pomorskiego. Zawsze była zainteresowana futbolem dziewcząt w naszym województwie. Miła, elokwentna, już w tym czasie miała dużą wiedzę o futbolu.
W maju 2014 roku została trenerką kadry Polski do lat 17. Z zespołem tym awansowała do finałów Mistrzostw Europy w 2018 roku, w których Polska zajęła 7 miejsce.
W marcu 2021 roku została selekcjonerką reprezentacji Polski. W 2024 r. awansowała z Kadrą Polski na finały Euro 2025.
Nasze piłkarki przegrały 0:2 z Niemkami, 0:3 ze Szwecją oraz wygrały 2:0 z silnym zespołem Danii, zajmując 3 miejsce w grupie.
Nina Patalon jest koordynatorką szkolenia kobiet w PZPN i chyba dotychczas jedyną kobietą w Polsce z licencją UEFA-Pro.
Działa także w komisji kobiet UEFA.
PZPN przedłużył kontrakt z Niną Patalon, a drużynę czekają eliminacje do Mistrzostw Świata.
Nina Patalon uczestniczyła 2 2024 r. w Gali WMZPN, a ostatnio udzieliła ciekawego wywiadu.
Marek Borkowski ur. 9.06.1967 w Lubawie
Po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Lubawie studiował w Akademii Wychowania Fizycznego w Gdańsku. Absolwent kierunku nauczycielskiego, trener II klasy piłki nożnej.
Rozpoczął pracę nauczyciela wf-u. Od 1999 roku dyrektor Gimnazjum w Lubawie – do czasu rozwiązania. Był trenerem w „Motorze” Lubawa. Założyciel Uczniowskiego Klubu Sportowego „Copernicus” Lubawa, w którym działała sekcja chłopców, a następnie dziewcząt. Członek Wydziału Szkolenia Olsztyńskiego Związku Piłki Nożnej, a następnie Warmińsko-Mazurskiego ZPN w latach 1995-2003.
Wspólnie z trenerem Zbigniewem Magnuszewskim prowadził kadrę województwa rocznik 1985. Grając w 3 kategoriach wiekowych drużyna ta nie awansowała do finałów krajowych.
W 2001 roku drużyna dziewcząt uczestniczyła w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży. W drużynie tej grała uczennica Gimnazjum w Burkacie – Nina Patalon – obecna trenerka reprezentacji Polski.
Pełnomocnik Zarządu WMZPN ds. piłki nożnej kobiet/dziewcząt, trener kadr 1987 r., Marek Borkowski był dyrektorem Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Nowym Mieście Lubawskim, radny Powiatu Iławskiego od 2019 r. i Przewodniczący tej Rady do 2023 r.
Kandydat na Posła RP w wyborach 2019 r, kandydat na Burmistrza Lubawy w 2024 r., od 1 września 2023 – Dyrektor Główny Zespołu Szkół w Lubawie.
Wojciech Linow
Źródło: Własne/Gazeta Olsztyńska